پروژه اتصال ریلی شلمچه–بصره، با وجود اهمیت استراتژیک در توسعه مبادلات تجاری، همچنان با روند اجرایی بسیار کندی روبروست. این مسیر ریلی برای تحقق هدف‌گذاری ۲۰ میلیارد دلاری تجارت میان ایران و عراق نقشی حیاتی دارد. با این حال، با گذشت بیش از دو دهه از طرح اولیه و سه سال از آغاز مجدد عملیات […]

پروژه اتصال ریلی شلمچه–بصره، با وجود اهمیت استراتژیک در توسعه مبادلات تجاری، همچنان با روند اجرایی بسیار کندی روبروست. این مسیر ریلی برای تحقق هدف‌گذاری ۲۰ میلیارد دلاری تجارت میان ایران و عراق نقشی حیاتی دارد. با این حال، با گذشت بیش از دو دهه از طرح اولیه و سه سال از آغاز مجدد عملیات اجرایی، این پروژه همچنان از برنامه‌های زمانی عقب مانده است.

از زمان پیشنهاد اولیه این طرح در سال ۱۳۸۴ تا توافق رسمی شهریور ۱۴۰۲، موانع متعددی بر سر راه آن وجود داشت. طبق توافق اخیر، ایران متعهد به مین‌روبی ۱۶ کیلومتر ابتدایی در خاک عراق و ساخت پل ۸۰۰ متری بر اروندرود (شط‌العرب) شد. در مقابل، طرف عراقی نیز ساخت ۳۳ کیلومتر خط ریلی باقی‌مانده را بر عهده گرفت.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد روند اجرای تعهدات ایران در ساخت پل بازشو با کندی پیش می‌رود. در حالی که پیشرفت این پل تا خرداد ۱۴۰۴ حدود ۴۰ درصد گزارش شده بود، آخرین آمارها در شهریور ۱۴۰۵ از پیشرفت ۵۰ درصدی حکایت دارد. ثبت تنها ۱۰ درصد پیشرفت طی بیش از یک سال، گویای وضعیت نامطلوب عملیات اجرایی است که نگرانی‌هایی را درباره زمان بهره‌برداری نهایی ایجاد کرده است.

طرف عراقی نیز با چالش‌های اجرایی متعددی مواجه است. مسائلی همچون نیاز به تأیید نهایی مین‌روبی توسط پیمانکار خارجی و تعلل در خرید و تملک اراضی مسیر، پیشرفت کار در خاک عراق را دچار وقفه کرده است. این موانع باعث شده تا وعده‌های مسئولان عراقی برای تسریع در عملیات عمرانی، همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی بماند.

اهمیت راهبردی پروژه ریلی شلمچه–بصره به‌ویژه در شرایط کنونی دوچندان شده است. پس از انسداد برخی مسیرهای دریایی، این خط ریلی نه تنها ابزاری برای توسعه گردشگری، بلکه مسیری امن برای تأمین کالاهای اساسی و تداوم تجارت خارجی محسوب می‌شود. تکمیل این خط ریلی برای امنیت اقتصادی هر دو کشور در شرایط بحرانی، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.