نرخ جابه‌جایی بار ترانزیتی از بنادر ترکیه به مقصد ایران طی کمتر از دو ماه اخیر با جهشی بیش از پنج برابری مواجه شده و از رقم پایه حدود ۱ هزار و ۵۰۰ دلار به ۸ هزار دلار به ازای هر محموله افزایش یافته است. این رشد ناگهانی در هزینه‌های ترانزیت جاده‌ای، زنجیره تأمین و […]

نرخ جابه‌جایی بار ترانزیتی از بنادر ترکیه به مقصد ایران طی کمتر از دو ماه اخیر با جهشی بیش از پنج برابری مواجه شده و از رقم پایه حدود ۱ هزار و ۵۰۰ دلار به ۸ هزار دلار به ازای هر محموله افزایش یافته است. این رشد ناگهانی در هزینه‌های ترانزیت جاده‌ای، زنجیره تأمین و بهای تمام‌شده اقلام وارداتی را تحت فشار شدیدی قرار داده است.

بر اساس برآوردهای پیشین فعالان تجاری، مجموع هزینه‌های مرتبط با ترابری، پوشش بیمه باربری و تشریفات لجستیکی به‌طور معمول سهمی حداکثر ده‌درصدی از بهای کل کالا را تشکیل می‌داد؛ با این حال، افزایش چشمگیر کرایه حمل کالا از ترکیه به ایران باعث شده است تا این سهم به میزان قابل‌توجهی از الگوی متعارف پیشین فراتر رفته و تعادل مالی زنجیره مبادلات تجاری را برهم بزند.

هم‌زمان با رشد سرسام‌آور نرخ کرایه‌ها، چالش‌های توقف و ایستایی ناوگان تجاری در پایانه‌های مرزی نیز ابعاد نگران‌کننده‌ای پیدا کرده است. در حال حاضر بالغ بر ۸ هزار دستگاه کامیون در مرز بازرگان متوقف مانده‌اند؛ این در حالی است که هزینه توقف اجباری و دموراژ هر دستگاه خودروی سنگین، روزانه حدود ۱۷۵ دلار برآورد می‌شود که زیان انباشته مضاعفی را بر ناوگان حمل‌ونقل و صاحبان کالا تحمیل می‌کند.

در کنار گره‌های لجستیکی مرزهای غربی، مسیرهای تجاری شرقی نیز با انسداد و کندی روبه‌رو شده‌اند. بسته بودن پایانه مرزی میرجاوه و کاستی‌های زیرساختی در گذرگاه مرزی ریمدان موجب شده تا رانندگان ایرانی برای تردد به مقصد پاکستان با صف‌های انتظاری بین ۲۰ تا ۲۵ روز دست‌وپنجه نرم کنند؛ موضوعی که نشان‌دهنده گستردگی فشارهای عملیاتی در پایانه‌های تجاری پیرامونی کشور است.