همزمان با گرامیداشت هفته سالمند (۴ تا ۱۰ مهرماه)، وضعیت جمعیتی کشور به نقطه حساسی رسیده است. آمارها نشان می‌دهد ایران با سرعتی فراتر از میانگین جهانی در حال حرکت به سمت پیری است؛ روندی که نیازمند بازنگری فوری در زیرساخت‌های سلامت، رفاه اجتماعی و فرهنگ عمومی است. شتابِ نگران‌کننده سالمندی در ایران دکتر وحید […]

همزمان با گرامیداشت هفته سالمند (۴ تا ۱۰ مهرماه)، وضعیت جمعیتی کشور به نقطه حساسی رسیده است. آمارها نشان می‌دهد ایران با سرعتی فراتر از میانگین جهانی در حال حرکت به سمت پیری است؛ روندی که نیازمند بازنگری فوری در زیرساخت‌های سلامت، رفاه اجتماعی و فرهنگ عمومی است.

شتابِ نگران‌کننده سالمندی در ایران

دکتر وحید راشدی، متخصص سالمندشناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، با هشدار نسبت به وضعیت شتابان گذار جمعیتی در کشور، اظهار داشت: «در حالی که ضریب دو برابر شدن جمعیت سالمندی در سطح جهان بین ۷۰ تا ۹۰ سال است، این فرآیند در ایران تنها در عرض ۱۸ سال در حال وقوع است.»

بر اساس آمارهای موجود، هم‌اکنون ۱۰ میلیون و ۳۵۰ هزار سالمند در کشور زندگی می‌کنند که حدود ۱۳ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند؛ پیش‌بینی می‌شود این سهم تا سال ۱۴۳۰ به ۳۱ درصد افزایش یابد. این اعداد، زنگ خطری برای نظام‌های برنامه‌ریزی کشور است تا «عصر زندگی طولانی‌تر» را نه به عنوان یک تهدید، بلکه با بازاندیشی در نظام‌های حمایتی به فرصت تبدیل کنند.

تنهایی؛ بزرگ‌ترین رنجِ ۶۰ درصد سالمندان

یکی از تلخ‌ترین یافته‌های حوزه سالمندشناسی، وضعیت روحی و روانی این قشر است. طبق داده‌های پژوهشی، ۵۵ درصد سالمندان کشور تنها زندگی می‌کنند که این نرخ در میان زنان سالمند بالاتر است. نکته تکان‌دهنده اینکه بیش از ۶۰ درصد سالمندان ایرانی، «تنهایی و انزوا» را بزرگ‌ترین رنج خود می‌دانند. همچنین ۶۰ درصد این قشر با حداقل یک یا دو بیماری مزمن دست‌وپنج نرم می‌کنند که لزوم توجه همزمان به سلامت جسمی و نیازهای عاطفی آنان را دوچندان می‌کند.

تغییر پارادایم: از «سالمندیِ ناتوان» به «سالمندیِ مشارکت‌جو»

دکتر راشدی با تأکید بر لزوم تغییر نگاه عمومی به دوران سالمندی، تصریح کرد: «سالمندی نباید مترادف با بیماری یا وابستگی محض تلقی شود. در رویکردهای نوین جهانی، این دوران مرحله‌ای از زندگی است که باید بر سه محور امنیت، سلامت و مشارکت اجتماعی استوار باشد.»

وی با اشاره به «سند ملی سالمندان ایران» که با هدف توانمندسازی و تأمین منابع پایدار تدوین شده است، خاطرنشان کرد: افزایش طول عمر تنها زمانی یک دستاورد ارزشمند است که نظام‌های اجتماعی و حتی شهرسازی متناسب با این تحول جمعیتی بازطراحی شوند. احترام به سالمند و بازگرداندن آنان به حلقه گرم خانواده و جامعه، نه یک توصیه اخلاقی، بلکه ضرورتی برای حفظ سلامت روانی و پایداری ساختار اجتماعی کشور است.