چین و آمریکا به‌تازگی فهرست‌های متقابل کاهش تعرفه گمرکی را منتشر کرده‌اند که هر یک شامل حدود ۳۰ میلیارد دلار واردات می‌شود؛ این نخستین اقدام عملی دو طرف پس از نشست هفته گذشته سران در واشنگتن به شمار می‌رود. وزارت بازرگانی چین روز دوشنبه تأیید کرد که تعرفه حدود ۹۰ درصد کالاهای فهرست‌شده پس از […]

چین و آمریکا به‌تازگی فهرست‌های متقابل کاهش تعرفه گمرکی را منتشر کرده‌اند که هر یک شامل حدود ۳۰ میلیارد دلار واردات می‌شود؛ این نخستین اقدام عملی دو طرف پس از نشست هفته گذشته سران در واشنگتن به شمار می‌رود. وزارت بازرگانی چین روز دوشنبه تأیید کرد که تعرفه حدود ۹۰ درصد کالاهای فهرست‌شده پس از طی مراحل قانونی در دو کشور به سطح تعرفه پایه و عادی کاهش می‌یابد؛ به این معنا که تعرفه‌های اضافی دوران تنش تجاری حذف می‌شود، هرچند زمانی برای آغاز اجرای آن اعلام نشده است. فهرست پیشنهادی آمریکا شامل ۷۷ قلم کالای چینی از جمله اسباب‌بازی، لوازم خانگی کوچک، وسایل آشپزخانه و تزئینات جشن است و در مقابل، فهرست چین بسیار گسترده‌تر و شامل ۱۶۱۹ قلم کالای آمریکایی از جمله محصولات کشاورزی، غذاهای دریایی، زغال‌سنگ، چوب و تجهیزات پزشکی می‌شود. جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، این اقلام را «غیرحساس» توصیف کرد؛ اشاره‌ای به این واقعیت که تفاهم تنها بر کالاهایی متمرکز است که دو طرف می‌توانند بر سر آن توافق کنند، در حالی که اختلافات تجاری گسترده‌تر همچنان پابرجاست.

نکته قابل توجه آن است که این دور از کاهش تعرفه پس از تمدید آتش‌بس تجاری چین و آمریکا تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ انجام شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۳ سپتامبر خبر تمدید را اعلام کرد، اما چین تا ۲۸ سپتامبر آن را رسماً تأیید نکرد؛ این ریتم نامتقارن انتشار اطلاعات، خود نشانه‌ای از یک وضعیت ظریف ارزیابی می‌شود. بانک آمریکا در گزارش تحقیقاتی خود صریحاً نوشت که تمدید دو ماهه «نقطه اصلی ناامیدی این نشست» بود و بسیار کمتر از تمدید یک‌ساله‌ای است که این نهاد پیش‌بینی می‌کرد؛ اقدامی که «به نظر می‌رسد بیشتر به موضع آمریکا نزدیک باشد». به عبارت دیگر، آنچه واشنگتن در ابتدا می‌خواست، پنجره‌ای کوتاه‌تر و کنترل‌شده‌تر بود، نه یک ترتیب بلندمدت و پایدار. تغییر لحن آمریکا در فاصله چند ماه پیش از نشست نیز معنادار توصیف می‌شود؛ در ماه مه، بسنت در نشست وزرای دارایی گروه ۷ در پاریس علناً گفت که دولت ترامپ «عجله‌ای» برای تمدید آتش‌بس تجاری با چین ندارد، چون «وضعیت بسیار باثبات است»، اما چهار ماه بعد واشنگتن خودش پیش‌قدم شد و تمدید را اعلام کرد، هرچند فقط دو ماهه.

در حوزه تجارت محصولات کشاورزی، چین از ژوئن ۲۰۲۵ خرید سویای آمریکا را متوقف کرد و پس از پنج ماه، تنها پس از نشست بوسان در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۵ آن را از سر گرفت. انجمن سویای آمریکا می‌گوید چین متعهد به خرید سالانه ۲۵ میلیون تن تا ۲۰۲۸ شده که تاکنون حدود ۱۵.۵ تا ۱۶ میلیون تن محقق شده است، اما همچنان ۱۰ درصد تعرفه چین بر سویای آمریکایی باقی است و آن را از سویای برزیلی گران‌تر می‌کند. در همین حال، فشار اصلی از داخل آمریکا می‌آید؛ دیوان عالی در فوریه امسال تعرفه‌های اضطراری ترامپ را لغو کرد و او ابزار اصلی فشارش را از دست داد. ترامپ با بند ۳۰۱ تلاش کرد تعرفه‌ها را برگرداند، اما کسب‌وکارهای کوچک دوباره شکایت کردند و دادگاه تجارت بین‌المللی این هفته رسیدگی می‌کند.

لی کای، استاد دانشگاه شانشی، می‌گوید دوران تهاجم یک‌جانبه آمریکا تمام شده و دو کشور وارد تقابل و بن‌بست تنش‌آلود شده‌اند؛ از این منظر، این تمدید انتخاب آرام آمریکا از موضع قدرت نیست، بلکه تنظیمی تاکتیکی تحت فشار واقعی است. فهرست ۶۰ میلیارد دلاری کمتر از ۱۵ درصد تجارت ۴۱۵ میلیارد دلاری دو کشور را تشکیل می‌دهد و چانگ شو از بلومبرگ می‌گوید تأثیر کلان آن ناچیز است. مهم‌تر آن است که چه چیزی بیرون مانده؛ آهن‌رباهای خاکی کمیاب و فناوری هوش مصنوعی از فهرست حذف شده‌اند و تعرفه‌های سنگین بر آنها باقی است. بیشتر آهن‌رباهای دائمی چینی ۳۰ درصد تعرفه دارند و یک تعرفه ویژه ۲۵ درصدی هم از ژانویه ۲۰۲۶ قرار بود اعمال شود، یعنی قیمت تمام‌شده تا ۵۵ درصد بیشتر از ۲۰۲۴ می‌شود؛ چین ۹۱ درصد ظرفیت پالایش و ۹۴ درصد تولید آهن‌ربای سینترشده جهان را دارد و همین وابستگی، اهرم فشار اصلی پکن است.

کولن از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا می‌گوید تمدید دو ماهه غافلگیرکننده بود و واشنگتن معتقد است چین به تعهدات صادرات آهن‌ربا عمل نکرده و می‌خواهد از این اهرم فشار بیاورد. بر پایه این ارزیابی‌ها، ترامپ برای آرام کردن کشاورزان و مهار تورم پیش از انتخابات نوامبر عجله دارد، اما پنجره دو ماهه یک راه‌حل موقت و شکننده است که نه مسائل ساختاری را حل می‌کند و نه واشنگتن را از سایه «شمشیر داموکلس» خارج می‌کند.